Temat czternasty.

Leczenie nerczycy nie jest łatwe, w przebiegu choroby mogą wystąpić po­wikłania; przejściowo utrzymująca się oty­łość pod wpływem encortonu oraz wol­niejsze tempo wzrastania. Dlatego celem leczenia jest wycofywanie się z dużych dawek encortonu, ustalając dawkę opty­malną, co u niektórych dzieci przyspiesza nawrót choroby. Dzieci z nerczyca powin­ny otrzymywać dietę bogatobiałkową, a ich tryb życia nie powinien różnić się w niczym od trybu innych dzieci. Ważnym zagadnieniem w leczeniu jest ścisła współ­praca rodziców z lekarzem leczącym. Szczególnie ważne jest posiadanie dokła­dnej dokumentacji choroby (analizy mo­czu), zawartej w specjalnym zeszycie pro­wadzonym przez rodziców, oraz częsta kontrola moczu na obecność białka.

Temat trzynasty.

Zespół nerczycowy (nerczyca)

Zespół nerczycowy występuje najczęściej u dzieci w wieku 1¹/₂—8 lat, rzadziej w pó­źniejszym okresie życia, rzadko także jako postać wrodzona.

* Objawy: skąpomocz, białkomocz duże­go stopnia, uogólnione „ciastowate” obrzęki, obejmujące całe ciało (na nogach, twarzy i w okolicy pasa biodrowego). Może wystąpić gromadzenie się płynu w jamie brzusznej i w jamie opłucnowej, a także obrzęk moszny u chłopców. Naj­częściej rozwija się na podłożu zapalenia nerek jako zaburzenie immunologiczne. Rozpoznanie choroby wymaga wykonania wielu badań krwi, które podczas pierw­szego ujawnienia się choroby powinny być wykonane w szpitalu. Po ustąpieniu ostrych objawów choroby, zaprogramo­waniu optymalnego leczenia, dziecko mo­że być wypisane z oddziału do dalszego leczenia domowego pod kontrolą lekarza pediatry. Choroba trwa najczęściej kilka lat, mimo przewlekłego charakteru kończy się pomyślnie, wyzdrowieniem pod wpły­wem stosowanej obecnie metody leczenia polegającej na podawaniu leku encorton. Występują częste nawroty 2—4 razy do roku na przemian z okresami pełnej po­prawy do czasu pokwitania dziecka, w tym okresie choroba całkowicie wygasa.

Temat dwunasty.

Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek

Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie ne­rek rozwija się u dzieci, u których -w wy­wiadzie stwierdza się zakażenie układu moczowego istniejące od wielu miesięcy, a nawet lat, i nie jest leczone systematycz­nie. Choroba może przebiegać bez wyraź­nie odczuwalnych dolegliwości, a jej roz­poznanie zostaje potwierdzone podczas przypadkowego badania moczu. Ten typ zapalenia stwarza duże niebezpieczeń­stwo w przypadku dalszego niesystematy­cznego leczenia, prowadzi do niszczenia miąższu nerek, co w miarę upływu czasu doprowadza do powstania trudnej do opa­nowania i leczenia niewydolności nerek. Nawracające i przewlekłe odmiedniczko­we zapalenie nerek jest wskazaniem do umieszczenia dziecka w szpitalu i prze­prowadzenia odpowiednich badań łącznie z badaniem radiologicznym układu mo­czowego. W przypadku stwierdzenia wady rozwojowej (wodonercza, podwójnego układu kielichowo-miedniczkowego) mo­że okazać się konieczne dokonanie zabie­gu operacyjnego. Po ustaleniu rozpozna­nia i po leczeniu szpitalnym dziecko po­winno być leczone w poradni nefrologicz-nej przez kilka lat.

Temat jedenasty.

Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek może być wywołane wyłącznie zakaże­niem układu moczowego, ale może rów­nież przebiegać ze współistnieniem wro­dzonych wad rozwojowych i odpływów pęcherzowo-moczowodowych lub obec­nością kamieni w drogach moczowych, które sprzyjają zastojowi moczu w układzie moczowym. Choroba może występować u starszych dzieci, a także u niemowląt. Jeśli ostre odmiedniczkowe zapalenie ne­rek przebiega bez współistnienia wad roz­wojowych, wówczas pod wpływem lecze­nia proces zapalny ustępuje po 14 dniach stosowania leków i choroba zostaje wyle­czona. Czas leczenia i rodzaj leków powi­nien ustalić lekarz.

U niemowląt i małych dzieci ostre odmied­niczkowe zapalenie nerek może być po­przedzone zakażeniem układu oddecho­wego, przewodu pokarmowego lub wy­stępuje jako odosobnione zapalenie. Głó­wnym objawem jest gorączka, często wy­mioty lub zaparcia, które jakby przysłaniają miejsce, w którym toczy się proces zapal­ny.

Temat dziesiąty.

Ostre pdmiedniczkowe zapalenie nerek

Charakteryzuje się bólami brzucha lub okolicy lędźwiowej, gorączką do 38°C oraz zmianami w moczu: białkomocz, ropo-mocz (podwyższona liczba krwinek bia­łych w osadzie), krwinkomocz, obecność wałeczków i bakterii. Dziecko ma cierpiący wyraz twarzy. We krwi podwyższone są leukocytoza i OB.

Najczęściej wskazane jest leczenie szpital­ne, gdzie można wykonać potrzebne bada­nia: posiew moczu oraz badanie nerek za pomocą aparatury ultrasonograficznej (USG) lub ewentualnie rentgenowskiej, w celu ustalenia dokładniejszej przyczyny ostrego zapalenia.

Artykuł dziewiąty.

U chłopców w porównaniu do dziewcząt zakażenie układu moczowego występuje znacznie rzadziej. Zakażenie układu mo­czowego często ma charakter nawracający i prowadzi do zapalenia pęcherza, moczo-wodów, miedniczek nerkowych i odmied-niczkowego zapalenia nerek. Nawracające rzuty choroby wywołane są przez wnik­nięcie do układu moczowego innych bak­terii aniżeli te, które wywołały pierwsze zakażenie.U pewnej liczby dziewczynek nawracające zakażenia występują częściej, u innych rzadziej. Przypuszcza się, że przyczyną te­go może być zarówno nieprzestrzeganie nawyków higienicznych, jak i gorzej wy­kształcone, mniej sprawne, mechanizmy obronne pęcherza i cewki moczowej. Zakażenie układu moczowego może prze­biegać w postaci ostrego lub przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek.

Artkuł ósmy.

Zakażenie owsikami powoduje swędzenie okolicy odbytu i krocza, powstają odczyny zapalne skóry, a pasożyty wychodząc z od­bytu, zakażają bakteriami znajdującymi się w dolnej części przewodu pokarmowego okolicę ujścia cewki. Utrzymywanie okolicy sromu w odpowie­dniej czystości określane jest nawykiem higienicznym. Opanowanie przez dziew­czynki nawyków higienicznych zmniejsza częstość zakażeń nawrotowych układu moczowego. Dlatego matka powinna szczególnie zwrócić na to uwagę, poucza­jąc dziecko o konieczności przestrzegania nawyków higienicznych, a także o skut­kach wynikających z zakażenia układu moczowego.Opanowanie nawyków hi­gienicznych nie zawsze jest łatwe, często trzeba dziewczynkom przypominać o tym i kontrolować je. Dziewczynka powinna podmywać się 2 razy dziennie, zwłaszcza po oddaniu stolca, codziennie zmieniać majteczki. Należy także unikać kąpieli z du­żą zawartością piany, ponieważ detergenty powodują drażnienie błony śluzowej ce­wki moczowej, skórę okolicy krocza i sprzyjają odczynom zapalnym. U chłopców przyczyną zakażenia może być zwężenie napletka (stulejka), które powoduje zaleganie wydzieliny pod na­pletkiem, powstaje wówczas stan zapalny żołędzi i okolicy cewki, a napletka nie można odprowadzić, bo jest zwężony.

Artykuł siódmy.

Czasami źródłem zakażenia jest pochwa, w której mo­gą znajdować się również bakterie choro­botwórcze dla układu moczowego, jak gronkowce lub inne. Im więcej bakterii nagromadza się w okolicy ujścia cewki i im większa jest ich zjadliwość, tym niebez­pieczeństwo rozwoju choroby jest więk­sze. Dlatego u dziewcząt bardzo ważne znaczenie ma utrzymanie okolicy krocza w czystości, tzn. prawidłowe podcieranie się dziewczynki (od przodu ku tyłowi), aby nie zanieczyszczać ujścia cewki kałem. Należy również leczyć upławy i owsicę.

Artykuł szósty.

Zakażenie układu moczowego

Zakażenie układu moczowego powstaje wtedy, gdy do układu moczowego prze­dostaną się drobnoustroje chorobotwór­cze, które w sprzyjających warunkach na-mnażają się, powodując zmiany zapalne i rozwój choroby. Najczęściej do zakażenia dochodzi drogą wstępującą, tj. przez cew­kę moczową. Częściej ten sposób zakaże­nia występuje u dziewczynek, u których cewka moczowa jest krótka, położona tuż przy ujściu pochwy i niedaleko odbytu. Lokalizacja oraz odmienność budowy cewki dziewcząt w porównaniu do chłop­ców sprzyjają także częstemu zanieczysz­czaniu sromu, co prowadzi do rozwoju zakażenia. Bakterie, które wywołują zaka­żenie, pochodzą najczęściej z przewodu pokarmowego, znajdują się w kale; są to pałeczki okrężnicy (Bakterium co/i), rza­dziej inne bakterie, jak Proteus mirabilis, czy też paciorkowiec kałowy.

Artykuł piąty.

Dzieci matek zapracowanych, lub też niedbałych, jak również nadmiernie troskliwych i skłon­nych do rozpieszczania dziecka moczą się często dłużej, jednak pod koniec 3 roku życia zdrowe dziecko powinno oddawać mocz już świadomie. Proces chorobowy może rozwijać się w miąższu nerek bądź w drogach moczo­wych, lub w obu równocześnie. U dzieci do najczęściej występujących chorób układu moczowego należą: zakażenia układu moczowego, kamica nerkowa, ner-czyca i kłębkowe zapalenie nerek.